Nan yon peyi kote plis pase mwatye popilasyon an ap viv anba liy povrete a, Caisse d’Assistance Sociale (C.A.S) ta dwe yon gwo plak pwotèj pou moun ki pi fèb yo. Kreye pou pote sekou bay granmoun, malere, ak moun ki andikape, enstitisyon sa a tounen depi plizyè ane yon zouti politik, yon vrè « gato nasyonal » gouvènman yo ap separe bay koutizan yo ak politisyen pou regle zafè pèsonèl yo.
Lè nou gade lwa ki kreye C.A.S, wòl li klè kou dlo kokoye: asire distribisyon èd sosyal bay moun ki nan nesesite tout bon vre. Li ta dwe bay sibvansyon pou lekòl, manje pou moun grangou, ak akonpayman pou moun ki ap viv nan sitiyasyon vilnerab.
Malerezman, reyalite a sou teren an bay dlo nan je:
Moun ki merite yo neglije: Vrè malere yo ap kouri dèyè yon ti kat èd ki pa janm rive nan men yo.
Tchotcho pou kliyan politik: Lajan kach ak anvlòp sekou yo souvan pase anba bwa pou al jwenn militan pati ki sou pouvwa a oswa palmantè pou asire fidelite yo.
Biwo tounen kachfoul: Anpil fwa, yo itilize enstitisyon an kòm yon kote pou kreye « djòb fiktif » (zombi) pou rekonpanse moun ki te ede nan kanpay elektoral.
Sa ki pi grav nan istwa C.A.S la, se fason dirijan yo itilize li tankou yon redevans politik. Lè yon gouvènman bezwen vòt nan palman an (nan epòk serye yo) oswa lè li bezwen kalme kòlè lari a, C.A.S tounen premye tiwa yo louvri. Yo ofri « kota » chèk ak anvlòp bay lidè politik ak chèf gang pafwa, jis pou achte lapè oswa pou mobilize foul nan enterè pa yo.
« C.A.S pa yon enstitisyon sosyal ankò, se yon ministè distribisyon favè. Se la yo peye dèt politik yo sou do malere ki ap mouri grangou. » – Deklarasyon yon sosyològ ki te ap analize kriz enstitisyonèl la.
Lè grangou ak mizè tounen yon zam pou kontwole pèp la, enstitisyon tankou C.A.S pèdi tout sans yo. Olye yo retire moun nan povrete, yo pito kenbe yo nan depandans pou yo ka toujou bezwen yon « ti kras » nan men chèf yo lè moman eleksyon oswa manifestasyon rive.
Chanje non direktè oswa mete nouvo figi nan tèt C.A.S pap janm sifi si estrikti a ak fason yo jere li a pa chanje nèt. Gen yon bezwen ijan pou:
1.Dizitalize ak odite sistèm lan: Pou konnen egzakteman ki moun ki ap manyen lajan an ak kilès ki ap benefisye li tout bon vre.
2. Depolitize enstitisyon an: Pou rekritman ak distribisyon èd yo fèt sou kritè teknik ak sosyal, pa sou baz « kilès ou konnen »
3. Mete kontwòl strik: Pou lajan pèp la sispann fini nan pòch moun ki deja genyen, pandan sa ki pa gen anyen yo ap plonje pi fon nan mizè.
C.A.S pa ka rete yon kado gouvènman yo ap ofri bay zanmi politik yo kòm redevans. Li lè pou enstitisyon sa a jwenn diyite li, pou li sispann yon gato yo ap separe, epi pou li tounen sa li te dwe ye a: yon espwa pou sa ki pi fèb yo.
Echojounal echojounal.net