Nan yon kontèks kote kriz politik ak ensekirite a ap trennen an Ayiti, bilan dezan gouvènans administrasyon aktyèl la ap soulve gwo deba nan sosyete a. Eleksyon yo ki te dwe pèmèt peyi a retounen nan lòd konstitisyonèl la ranvwaye pou 18 jiyè 2027. Yon lòt bò, sou teren sekirite a, reyalite a rete konplèks : malgre kèk operasyon anlè ki tanmen fèt dènyèman, anpil obsèvatè ak sitwayen konstate okenn teritwa gwoup ame yo te okipe poko rekipere, e okontrè, fenomèn deplase anndan peyi a kontinye ap ogmante.
Pou anpil kritik ak òganizasyon nan sosyete sivil la, sitiyasyon sa a tradui yon echèk flagran nan jesyon tranzisyon an. Yo lonje dwèt sou sa yo konsidere kòm yon ogmantasyon nan koripsyon ak move jesyon lajan Leta. Nan analiz kritik sa yo, gen plizyè pwen ki tounen souvan :
* Depans pou sekirite ak kontra ekstèn : Gen anpil kesyon ki poze sou gwo sòm lajan ki debloke pou peye mèsenè oswa fòs etranje ak pou achte ekipman ak zam, alòske popilasyon an poko wè rezilta konkrè sou teren an epi anpil zam pa janm rive nan men fòs lòd yo.
* Tren de vi otorite yo : Plizyè vwa nan opinyon piblik la denonse depans ki fèt nan vwayaj prive ak nan administrasyon an nan yon moman kote plizyè dizèn milye fanmi oblije kouri kite kay yo anba presyon gang yo.
* Izolman anlè peyi a : Depi ensidan 11 novanm 2024 la jou enstalasyon Premye Minis Alix Didier Fils-Aimé kote avyon konpayi komèsyal tankou Spirit Airlines ak JetBlue te resevwa katouch, Ayewopò Entènasyonal Toussaint Louverture rete fèmen pou gwo liy anlè entènasyonal yo, sa ki toufe ekonomi peyi a pi plis.
Yon lòt kote, patizan gouvènman an ak kèk analis ki pi pridan soulinye konpleksite kriz la. Daprè pèspektiv sa a, retabli sekirite a mande tan ak gwo mwayen lojistik devan gwoup ame ki byen ekipe. Yo mete aksan sou efò ki ap fèt pou remobilize fòs sekirite yo ak sipò operasyonèl ki soti aletranje tankou entèvansyon anlè fòs salvadoryèn yo ki kòmanse mete presyon sou baz gang yo kòm siy ki montre otorite yo ap chèche chanje rapò fòs la sou teren an anvan yo òganize eleksyon ki kredib.
Sepandan, pou sitwayen ki ap viv nan kan deplase yo ak pou sektè ekonomik la ki paralize, tann lan vin twò long. Kesyon transparans nan jesyon fon piblik yo, efikasite estrateji sekirite a ak kapasite otorite yo pou yo respekte nouvo kalandriye elektoral 18 jiyè 2027 la rete nan kè tout enkyetid yo. Pou peyi a soti nan enpas sa a, se rezilta konkrè sou teren an ak responsabilite nan jesyon lajan Leta ki ap sèl jij.
Echojounal echojounal.net