Echojounal echojounal.net
Related Articles
Premye me, yon dat ki make nan kalandriye entènasyonal la kòm Jounen Travay. Men nan peyi Dayiti, jounen sa a gen yon gou espesyal. Se pa sèlman yon fèt pou travayè ak agrikilti jan Leta deklare li a, se sitou yon gwo randevou kiltirèl ak mistik kote tè a, pwodiksyon lokal la ak lwa « Kouzen Zaka » ap fete nan tout rakwen peyi a.
Yon fèt pou tè a ak sa ki ap travay li
Ofisyèlman, se « Fèt Travay ak Agrikilti ». Nan yon peyi kote agrikilti te toujou poto mitan ekonomi an (malgre tout defi yo), premye me a se moman pou onore peyizan yo. Se jou pou nou sonje ke san moun ki ap plante yo, pa gen lavi nan lavil la. Nan plizyè depatman, sitou nan Latibonit ak nan Plato Santral, se okazyon pou gwo fwa agrikòl kote pwodiktè yo vin ekspoze sa yo rekòlte.
Azaka Mede: Mèt jaden an nan mitan fèt la
Si nan biwo yo ap pale de dwa travayè, nan lakou yo ak nan bitasyon yo, se yon lòt koze. Premye me a se jou Kouzen Zaka (yo rele tou Minis Zaka oswa Azaka Mede), lwa ki reprezante peyizan an nan vityèl vodou a.
Zaka se senbòl travay latè, li senp, li renmen rad abako li, bòs li ap pote sou do li, ak makout li. Jou sa a, moun ki sèvi li oswa ki respekte tradisyon an prepare gwo ofrann pou di tè a mèsi.
Yon fèt ki manje nan « Tchaka » ak « Soup Joumou »
Ou pa ka di premye me san ou pa pale de sa ki ap kwit nan chodyè. Se nan jou sa a tradisyon Tchaka a pran tout sans li. Tchaka a, ki se yon melanj mayi moulen, pwa, vyann kochon ak tout kalite legim, se manje prensipal ki makonnen ak selebrasyon sa a. Se yon manje kiltirèl ki rasanble moun.
Anplis tchaka a, gen anpil kote ki kwit soup joumou oswa lòt kalite bouyon ki fèt ak tout sa ki soti dirèkteman nan vant latè:
Yanm, malanga, bannann;
Pwa fre;
Ak anpil vètiz ak legim.
Yon mesaj inite ak pwodiksyon
Pi lwen pase seremoni ak manje, premye me an Ayiti se yon rèl pou nou retounen nan rasin nou. Pandan popilasyon an ap pataje yon plat tchaka nan katye yo, se yon fason pou yo di: « Sa nou plante, se li nou rekòlte. »
Nan yon moman kote peyi a ap fè fas ak anpil kriz manje, 1e me sa a se pa sèlman yon jou konje, se yon okazyon pou refleksyon sou nesesite pou nou rebati agrikilti nou, pou peyizan yo jwenn respè yo merite, epi pou kilti nou rete vivan nan chak kiyè manje nou ap pran.
